Янгиликлар
30
Ózbekstan miynet nízamshílíǵínda jańa institut: is taslaw huqíqí hám oníń huqíqíy tiykarlari
Ózbekstan óz huqıqıy sistemasın xalıqaralıq standartlarǵa hám demokratiyalıq principlerge ótiw jolında tariyxıy qádem tasladı. 2026-jıl 11-iyun kúni Ózbekstan Respublikası Prezidenti tárepinen qol qoyılǵan ÓRN-1150-sanlı Nızam puqaralardıń miynet huqıqlarınıń kepilliklerin jańa basqıshqa alıp shıqtı. Bul nızam menen milliy nızamshılıǵımızǵa hám jańa redakciyadaǵı Miynet kodeksine pútkilley jańa institut - jámáátlik miynet tartısların sheshiw quralı sıpatında is taslaw huqıqı rásmiy kirgizildi.
Bul reforma tek ǵana ishki zárúrlik emes, al mámleketimizdiń sociallıq mámleket qurıw jolındaǵı qatań erk-ıqrarı hám xalıqaralıq miynet standartlarına sadıqlıǵınıń ayqın kórinisi bolıp esaplanadı.
Jańa nızamshılıqqa bola, is taslaw - bul xızmetkerlerdiń óz ekonomikalıq hám sociallıq-kásiplik máplerin qorǵaw maqsetinde óz miynet minnetlemelerin tolıq yamasa bir bólegin orınlawdan waqtınsha hám ıqtıyarlı túrde waz keshiwi. Biraq, bul huqıqtan paydalanıw belgili bir tártip-qaǵıydalarǵa tiykarlanadı.
Is taslaw tek ǵana jarastırıw proceduraları, yaǵnıy jumıs beriwshi menen óz-ara sóylesiwler, jarastırıw komissiyası yamasa miynet arbitrajı sıyaqlı dáslepki basqıshlar nátiyje bermegen jaǵdayda ǵana aqırǵı shara sıpatında qollanılıwı múmkin.
Eń áhmiyetlisi, is taslawdı járiyalaw haqqındaǵı qarar shólkem xızmetkerleriniń ulıwma jıynalısında qatnasıp atırǵanlardıń 50 payızınan kóbirek dawısı menen qabıl etiliwi shárt. Sonday-aq, jumıs beriwshi bolajaq is taslaw haqqında keminde bir ay aldın jazba túrde eskertiliwi kerek. Bul proceste qatnasıw tolıq ıqtıyarıy bolıp, hesh kimdi májbúrlewge jol qoyılmaydı.
Jańa norma xızmetkerlerge qatań huqıqıy kepillikler beredi. Nızamlı shólkemlestirilgen is taslawda qatnasqan xızmetkerlerge intizamıy jaza sharaları qollanılıwı múmkin emes hám olardıń jumıs ornı (lawazımı) tolıq saqlap qalınadı. Sonıń menen birge, mámleket jámiyet turmısınıń turaqlılıǵın támiyinlew maqsetinde belgili sheklewlerdi de engizgen. Atap aytqanda, insanlardıń ómiri hám densawlıǵına tikkeley baylanıslı bolǵan taraw xızmetkerleri - qıstawlı medicinalıq járdem, huqıq qorǵaw uyımları, áskeriy xızmetkerler, sonday-aq, energiya, suw támiynatı hám baylanıs sisteması jumısshılarına is taslaw ótkeriw qadaǵan etiledi. Ayrıqsha jaǵday yamasa áskeriy jaǵday engizilgen dáwirde de bul huqıq sheklenedi.
Huqıq sistemasınıń turaqlılıǵın saqlaw maqsetinde jınayıy hám hákimshilik juwapkershilik ilajları da kúsheytildi. Hákimshilik juwapkershilik haqqındaǵı kodeks hám Jınayat kodeksine kirgizilgen jańa normalarǵa muwapıq, miynet nızamshılıǵında qadaǵan etilgen tarawlarda is taslawdı shólkemlestiriw yamasa nızamǵa qayshı túrde nızamsız is taslawlarǵa basshılıq etiw juwapkershilikke sebep boladı.
Is taslaw huqıqınıń nızamshılıqqa kiriwi Ózbekstanda puqaralıq jámiyeti institutlarınıń jedellesip atırǵanınan dárek beredi. Bul norma jumıs beriwshiler hám kásiplik awqamları arasındaǵı qarım-qatnastı ádil principler tiykarında qurıwǵa, miynet bazarında ádillikti támiyinlewge xızmet etedi.
Qaraózek rayonı ádillik bólimi
Yuridikalıq xızmet kórsetiw orayı bas yuriskonsultı E.Orakbaev