Янгиликлар
18
Shaxsga doir ma’lumotlarni himoya qilish: yangi o‘zgartishlar va ularning ahamiyati
2026 yil 26 martda qabul qilingan O‘RQ–1125-sonli Qonunga muvofiq, “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi qonunga muhim o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritildi. Ushbu o‘zgartishlar axborot xavfsizligini kuchaytirish, fuqarolarning shaxsiy hayoti daxlsizligini ta’minlash hamda raqamli iqtisodiyot sharoitida ma’lumotlarni ishonchli himoya qilishga qaratilgan.
Yangi tartibga ko‘ra, ayrim turdagi shaxsga doir ma’lumotlar majburiy ravishda O‘zbekiston Respublikasi hududida saqlanishi belgilandi. Bular qatoriga, avvalo, shaxslarning biometrik ma’lumotlari kiradi. Bunday ma’lumotlar insonning barmoq izlari, yuz tuzilishi yoki ko‘z qorachig‘i kabi o‘ziga xos belgilarini o‘z ichiga oladi. Shuningdek, genetik ma’lumotlar ham mamlakat hududida saqlanishi shart qilib qo‘yildi, chunki ular shaxs haqida eng nozik va o‘ta muhim axborot hisoblanadi. Bundan tashqari, O‘zbekistonda faoliyat yurituvchi telekommunikatsiya operatorlari xizmatlaridan foydalanuvchi jismoniy shaxslarning ma’lumotlari ham mamlakat ichida saqlanishi lozim.
Shu bilan birga, qonun barcha turdagi ma’lumotlarni xorijda saqlashni taqiqlamaydi. Ya’ni, yuqorida qayd etilmagan shaxsga doir ma’lumotlar ma’lum shartlar asosida O‘zbekistondan tashqarida ham saqlanishi va qayta ishlanishi mumkin. Birinchi shart — ma’lumotlar uzatilayotgan xorijiy davlat shaxsga doir ma’lumotlarni yetarli darajada himoya qiladigan davlat sifatida tan olingan bo‘lishi kerak. Ikkinchi shart — operatorlar tomonidan vakolatli organ tasdiqlaydigan standart shartnomaviy shartlar yoki majburiy korporativ qoidalar qabul qilinishi va ularga qat’iy rioya qilinishi hisoblanadi. Uchinchi shart esa — ma’lumotlarni boshqarish va saqlash sohasidagi xalqaro standartlarga amal qilinishi bo‘lib, bu standartlar vakolatli davlat organi tomonidan belgilanadi.
Mazkur o‘zgartishlar zamonaviy axborot texnologiyalari davrida shaxsga doir ma’lumotlarning noqonuniy tarqalishi va suiiste’mol qilinishi xavfini kamaytirishga xizmat qiladi. Shuningdek, ular fuqarolarning o‘z ma’lumotlari ustidan nazoratni kuchaytirish va davlat hamda xususiy sektorning mas’uliyatini oshirishga qaratilgan.
Xulosa qilib aytganda, yangi qonun normalari shaxsga doir ma’lumotlarni himoya qilish sohasida muhim qadam bo‘lib, milliy axborot xavfsizligini mustahkamlashga va fuqarolar huquqlarini ishonchli himoya qilishga xizmat qiladi
Amudaryo tumani adliya bo’limi DXM direktori S.Sultanov