Янгиликлар
30
Konstitutsiya: huquq va erkinliklarimizning mustahkam kafolati
Konstitutsiya (lotincha constitutio — tuzilish, o'rnatish) — bu davlatning asosiy qonuni bo'lib, uning ijtimoiy va davlat tuzilishini, davlat organlarini tuzish tartibi va vakolatlarini, shuningdek, fuqarolarning asosiy huquq va erkinliklarini belgilab beradi. U shunchaki huquqiy hujjat emas, balki xalq va davlat o'rtasidagi ulkan ijtimoiy kelishuvdir.
Har qanday demokratik davlatda Konstitutsiya oliy yuridik kuchga ega. Bu shuni anglatadiki, mamlakat hududida qabul qilinadigan barcha boshqa qonunlar, farmonlar va me'yoriy hujjatlar unga to'la mos kelishi shart. Konstitutsiyaning jamiyatdagi asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
Inson qadrini himoya qilish: Har bir shaxsning yashash, erkin bo'lish, mulkka ega bo'lish, ta'lim olish va o'z fikrini erkin bildirish kabi tabiiy huquqlarini kafolatlaydi.
Hokimiyat taqsimlanishi: Davlat hokimiyatining bir qo'lda to'planib qolishining va suiste'mol qilinishining oldini olish maqsadida uni qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyatlariga bo'ladi.
Ijtimoiy va iqtisodiy barqarorlik: Jamiyatning barcha qatlamlari uchun teng imkoniyatlar yaratishga qaratilgan qoidalarni o'z ichiga oladi, bozor iqtisodiyoti va adolatli raqobat muhitini shakllantiradi.
"Konstitutsiya faqatgina davlatni boshqarish usuli emas, balki har bir inson farovonligi va erkinligi uchun xizmat qiladigan asosiy hayotiy qo'llanmadir."
O'zbekistonda Konstitutsiya huquqiy davlat va fuqarolik jamiyatini barpo etishning asosiy hujjati hisoblanadi. Unda shaxs, jamiyat va davlat munosabatlarining o'zaro ishonch va adolat tamoyillariga asoslanishi qat'iy belgilab qo'yilgan. O'zbekiston Bosh qonunining eng muhim g'oyasi — bu "Inson, uning hayoti, erkinligi, sha'ni, qadr-qimmati va boshqa daxlsiz huquqlari oliy qadriyat hisoblanadi" degan tamoyildir.
Yangilangan Konstitutsiyamizda xalq farovonligini ta'minlash yo'lida quyidagi muhim jihatlarga alohida e'tibor qaratilgan:
Ijtimoiy davlat tamoyili: Ta'lim, tibbiyot, ekologiya va uy-joy masalalarida davlatning majburiyatlari va fuqarolarni qo'llab-quvvatlash tizimi kengaytirildi.
Xususiy mulk daxlsizligi: Iqtisodiyotning barqaror rivojlanishi uchun tadbirkorlik va xususiy mulk huquqi himoyasi davlat tomonidan qat'iy kafolatlandi.
Inson huquqlari ustuvorligi: Xalqaro huquq normalariga mos ravishda, insonning qonuniy manfaatlari va odil sudlovga bo'lgan huquqi yanada kuchaytirildi.
Konstitutsiya jamiyatning ko'zgusidir. U qog'ozda qolib ketadigan quruq qoidalar to'plami emas, balki har birimizning kundalik hayotimizga bevosita daxldor bo'lgan hujjatdir. Asosiy qonunimizni o'qib o'rganish, uning mohiyatini tushunish va unga hurmat bilan munosabatda bo'lish – har bir fuqaroning o'ziga va o'zi yashayotgan davlatga bo'lgan yuksak hurmati belgisidir. Jamiyatda qonun ustuvorligi to'liq ta'minlansagina, o'sha yurtda tinchlik, taraqqiyot va farovonlik bardavom bo'ladi.
Notariat, advokatura va mediatsiya
sho‘basi bosh maslahatchisi Sh.Masharipov