Янгиликлар
12
Savol bering javob beramiz
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga ko‘ra, nikoh yoshi va uni kamaytirish tartibi qat’iy belgilangan bo‘lib, asosan Oila kodeksi bilan tartibga solinadi.
Quyida voyaga yetmaganlarning nikohdan o‘tish tartibi bo‘yicha aniq qonuniy asoslar keltirilgan:
1. Umumiy nikoh yoshi
Oila kodeksining 15-moddasiga asosan, O‘zbekiston Respublikasida nikoh yoshi erkaklar va ayollar uchun 18 yosh etib belgilangan.
2. Nikoh yoshini kamaytirish asoslari
Nikoh yoshini kamaytirish faqat istisno holatlarda va muayyan shartlar asosida amalga oshiriladi:
• Ruxsat beruvchi organ: Nikohga kirishni xohlovchilarning iltimosiga ko‘ra, tuman yoki shahar hokimi nikoh yoshini kamaytirishi mumkin.
• Kamaytirish muddati: Nikoh yoshi ko‘pi bilan 1 yilga kamaytirilishi mumkin (ya’ni 17 yoshdan ruxsat beriladi).
• Uzrli sabablar: Qonunchilikda nikoh yoshini kamaytirishga sabab bo‘ladigan aniq "uzrli holatlar" ro‘yxati keltirilmagan bo‘lsa-da, amaliyotda quyidagilar inobatga olinadi:
• Homiladorlik;
• Bola tug‘ilishi;
• Voyaga yetmagan shaxsning to‘la muomalaga layoqatli deb e’lon qilinishi (emansipatsiya).
3. Ma’muriy va jinoiy javobgarlik
Nikoh yoshiga yetmagan shaxs bilan haqiqatda nikoh munosabatlariga kirishish yoki bunday nikohni tashkil etish qonun bilan taqiqlanadi:
• Ma’muriy javobgarlik (MJtK 47-3-modda): Nikoh yoshiga yetmagan shaxs bilan nikoh tuzish, shuningdek, bunday nikohga ruxsat berish yoki uni o‘tkazish (shu jumladan diniy marosim orqali) jarima solishga sabab bo‘ladi.
• Jinoiy javobgarlik (Jinoyat kodeksi 125-1-modda): Agar ma’muriy jazo qo‘llanilganidan keyin ushbu holat takrorlansa, bu jinoiy javobgarlikka (jarima, axloq tuzatish ishlari, ozodlikni cheklash yoki ozodlikdan mahrum qilish) olib keladi.
4. Jarayonning ketma-ketligi
1. Ariza berish: Nikohlanuvchilar tuman (shahar) hokimligiga nikoh yoshini kamaytirish haqida ariza bilan murojaat qiladilar.
2. Vasiylik va homiylik organlari xulosasi: Hokim qaror chiqarishdan oldin ko‘pincha bolalarni himoya qilish sho‘basi yoki vasiylik organlarining fikrini o‘rganadi.
3. Hokim qarori: Agar sabablar yetarli deb topilsa, hokimning nikoh yoshini kamaytirish haqida qarori chiqariladi.
4. FHDYo bo‘limi: Ushbu qaror asosida FHDYo (ZAGS) bo‘limi nikohni qonuniy ro‘yxatdan o'tkazadi.
Muhim eslatma: Faqatgina ota-onaning roziligi yoki "urf-odatlar" nikoh yoshini kamaytirishga qonuniy asos bo‘la olmaydi. Albatta hokimning rasmiy qarori talab etiladi.
Nukus shahar adliya bo'limi
FHDY bo’limi 1-darajali inspektori D.Naurizbaeva