Янгиликлар
30
O‘zbekiston va Germaniya mehnat qonunchiligi o‘rtasida o‘xshash va farqli jihatlar
O‘zbekiston va Germaniya mehnat qonunchiligi o‘rtasida bir qator o‘xshash va farqli jihatlar mavjud. Har ikki davlat mehnat munosabatlarini qonun bilan tartibga soladi hamda xodimlarning huquqlarini himoya qilishni asosiy tamoyil sifatida belgilaydi. Jumladan, ish vaqti, mehnat ta’tili, mehnatni muhofaza qilish hamda noqonuniy ishdan bo‘shatishni cheklash kabi normalar ikkala davlat qonunchiligida ham mustahkamlangan. Shu bilan birga, Germaniya mehnat tizimi ko‘proq ijtimoiy himoya va kasaba uyushmalari faoliyatining kuchliligi bilan ajralib turadi.
O‘zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi so‘nggi yillarda sezilarli ravishda takomillashtirildi. Yangi tahrirdagi kodeksda xodim va ish beruvchi o‘rtasidagi huquqiy munosabatlarni muvozanatli tartibga solish, masofaviy mehnat, moslashuvchan ish vaqti hamda gender tengligi kabi zamonaviy institutlar keng yoritildi. Germaniya mehnat qonunchiligida esa ushbu institutlar ancha oldindan amaliyotga joriy etilgan bo‘lib, ayniqsa xodimlarning ijtimoiy sug‘urtasi va bandlik kafolatlariga katta e’tibor qaratiladi.
Germaniyada mehnat shartnomalarining barqarorligi va xodimlarning manfaatlarini himoya qilish mexanizmlari juda kuchli hisoblanadi. Masalan, ish beruvchi xodimni ishdan bo‘shatishda qat’iy protseduralarga rioya qilishi shart. Bundan tashqari, kasaba uyushmalari va ishlab chiqarish kengashlari korxonalarda muhim rol o‘ynaydi. O‘zbekistonda ham kasaba uyushmalari faoliyati mavjud bo‘lsa-da, ularning ta’sir doirasi Germaniyadagiga nisbatan cheklanganroq hisoblanadi.
Xulosa qilib aytganda, O‘zbekiston mehnat qonunchiligi xalqaro standartlarga moslashib bormoqda va bu borada Germaniya tajribasi muhim ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, xodimlarning ijtimoiy himoyasi, mehnat xavfsizligi va bandlik barqarorligini ta’minlash yo‘nalishlarida Germaniya amaliyoti O‘zbekiston uchun foydali tajriba manbai bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
Beruniy tuman adliya bo’limi
Yuridik xizmat ko’rsatish markazi bosh yuriskonsulti J.Xasanov