Янгиликлар
25
Naq pulsız esap-kitaplar - ashıq-aydın ekonomikaǵa qaray áhmiyetli qádem
Naq pulsız esap-kitaplar - ashıq-aydın ekonomikaǵa qaray áhmiyetli qádem
Mámleketimizde ekonomikanı sanlastırıw, finanslıq ashıq-aydınlıqtı támiyinlew hám jasırın ekonomika úlesin qısqartıw mámleketlik siyasattıń tiykarǵı baǵdarlarınan biri bolıp esaplanadı. 2025-jıl 10-dekabrde Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń "Naq pulsız esap-sanaqlardı en jaydırıw hám jasırın ekonomika úlesin qısqartıwǵa qaratılǵan qosımsha ilajlar haqqında"ǵı PP-246-sanlı pármanı qabıl etildi.
Mámleketimizde ekonomikanı turaqlı rawajlandırıw, finanslıq tártipti bekkemlew hám jasırın ekonomika úlesin qısqartıw mámleketlik siyasattıń tiykarǵı baǵdarlarınan biri bolıp esaplanadı. Usı kózqarastan, naq pulsız esap-sanaqlardı keńnen engiziwge qaratılǵan ilajlar ekonomikalıq reformalardıń áhmiyetli strukturalıq bólegi sıpatında kórinbekte.
Usı pármanǵa muwapıq, 2026-jıl 1-aprelden baslap ayırım túrdegi tólemler tek ǵana naq pulsız túrde, yaǵnıy bank kartaları yamasa elektron tólem sistemaları arqalı ámelge asırılatuǵını belgilenbekte. Atap aytqanda, mámleketlik xızmetler ushın tólemler, kommunallıq xızmetler (elektr energiyası, tábiyǵıy gáz hám ishimlik suwı), alkogol hám temeki ónimleri, janılǵı quyıw shaqapshaları arqalı neft-gáz ónimlerin satıp alıw, sonday-aq, elektr transport quralların zaryadlaw xızmetleri ushın esap-sanaqlar naq pulsız tárizde ámelge asırıladı.
Sonday-aq, bahası 25 million sumnan joqarı bolǵan tovar hám xızmetler ushın tólemler de naq pulsız túrge ótkeriledi (awıl xojalıǵı ónimleri buǵan kirmeydi). Kóshpes múlk hám obektleri jáne islep shıǵarılǵanına 10 jıldan aspaǵan M, N, O hám G toparına kiriwshi transport quralların satıw hám satıp alıw processlerinde satıwshı hám qarıydar arasındaǵı esap-sanaqlar bank hám notarial uyımlardıń málimleme sistemaları arasında maǵlıwmat almasıw arqalı ámelge asırıladı (bank kassaları arqalı ámelge asırılatuǵın tólemler buǵan kirmeydi), shártnamalardı notarial tártipte rásmiylestiriw ushın kommerciyalıq bankler hám tólew shólkemleri tárepinen elektron málimleme almasıwı quralında tólemdi tastıyıqlawshı maǵlıwmatlar tiykar boladı yaǵnıy bank hám notarial keńseler málimleme sistemaları arqalı naq pulsız túrde ámelge asırılıwı belgilengen.
Usı tártip sheńberinde kóshpes múlk hám transport quralların aldı-sattı shártnamaları boyınsha esap-sanaqlardı tastıyıqlawdıń jańa mexanizmi engizilip notariuslar hám bankler arasında elektron maǵlıwmat almasıw sisteması jolǵa qoyılıp, tólemlerdiń haqıyqıylıǵı avtomatlastırılǵan túrde tastıyıqlanadı.
Jańa tártipke muwapıq, qarıydar yáki onıń wákili bankke múrájat etip, shártnama boyınsha kelisilgen qarjını eskrou esap betine jaylastıradı. Eger shártnama boyınsha tólem keshiktirilgen bolsa, usı esap betke baslanǵısh qarjı kirgiziledi. Kredit qarjıları esabınan ámelge asırılatuǵın kelisimlerde bolsa bank tárepinen notariusge elektron xabar jiberiledi.
Notarius eskrou esap betinde qarjı bar ekenligin elektron tárizde tekserip alǵannan soń shártnamanı tastıyıqlaydı. Shártnama tastıyıqlanǵannan keyin pul qarjıları satıwshınıń esap betine ótkeriledi yamasa onıń qálewine bola naq túrde beriliwi múmkin. Sonıń menen birge, bank kartası rásmiylestirilgenge shekem esap bet, elektron qalta hám eskrou esap betlerinen tólem quralı sıpatında paydalanıw imkaniyatı jaratılmaqta.
Pármanda jáne bir áhmietli tárepi sıpatında, 2026-jıl 1-yanvarǵa shekem barlıq sawda hám xızmet kórsetiwshi yuridikalıq shaxslar ushın birden-bir QR-kod arqalı tólemlerdi qabıl etiw sistemasın engiziw wazıypası belgilengen. 2026-jıl 1-iyuldan baslap bolsa usı sistema arqalı tólemlerdi qabıl etiw májbúriy bolıp esaplanadı. Birden-bir QR-kodtan paydalanbaw sawda qaǵıydaların buzǵan bolıp esaplanadı.
Bul ilajlar ekonomikalıq qatnasıqlardıń ashıq-aydınlıǵın támiyinlew, naq pul aylanısın qısqartıw hám jasırın ekonomika úlesin azaytıwǵa xızmet etedi. Bul arqalı mámleketlik byudjet dáramatları arttırılıp, sociallıq-ekonomikalıq baǵdarlamalardı nátiyjeli qarjılandırıw imkaniyatları keńeyedi.
Juwmaqlap aytqanda, naq pulsız esap-sanaqlardı keńnen engiziwge qaratılǵan bul reformalar mámleket ekonomikasınıń turaqlılıǵı, ashıq-aydınlıǵı hám básekige shıdamlılıǵın támiyinlewde áhmietli faktor bolıp xızmet etedi.
Taxtakópir rayonı Yuridikalıq xızmet
kórsetiw orayınıń bas yuriskonsultı Shaxanov Dauletbay Azatullaevich