Янгиликлар
31
Xaos hám sinergetikanıń ádillik sistemasındaǵı áhmiyeti
Xaos hám sinergetikanıń ádillik sistemasındaǵı áhmiyeti
Zamanagóy jámiyette huqıqıy sistema kúndelikli turmıs, ekonomika hám mámleketlik basqarıwdaǵı ózgerisler menen tikkeley baylanıslı. Bul processler kóbinese quramalı, ózgeriwsheń hám aldınnan anıq boljanbaytuǵın kóriniske iye boladı. Bunday jaǵdaylarda xaos teoriyası hám sinergetika ilimiy kózqarasları ádillik sisteması ushın áhmiyetli metodologiyalıq tiykarǵa aylanadı.
Xaos teoriyası sociallıq-huqıqıy processlerdegi turaqsızlıq, keskin terbelisler hám tártipsizliktiń tiykarǵı sebeplerin anıqlaw imkaniyatın beredi. Máselen, jınayatshılıq dinamikasındaǵı ózgerisler, xalıqtıń huqıqıy sanasındaǵı ayırmashılıqlar yamasa ekonomikadaǵı keskin ózgerisler - bulardıń barlıǵı sırtqı kóriniste tártipsiz bolıp kórilse de, olardıń artında belgili nızamlılıqlar bar. Ádillik sisteması bunday processlerdi durıs tallay alǵanda, huqıqıy siyasattıń turaqlılıǵı támiyinlenedi.
Sinergetika bolsa quramalı sistemalardıń óz ara tásiri arqalı jańa tártip hám turaqlılıqtıń payda bolıwın túsindiredi. Ádillik tarawında bul qatnas tómendegilerde kórinedi:
• nızamshılıqtı basqıshpa-basqısh jetilistiriw,
• mámleketlik xizmetlerdiń sanlastırılıwı (jasalma intellektler)
• nızamshılıqtaǵı reformalardıń óz ara úylesiwi,
• xalıqtıń huqıqıy mádeniyatın asırıw arqalı sistemanı bekkemlew.
Sinergetikalıq processler sebepli ádillik sisteması tek ǵana tártipti saqlap qalmay, al ózin-ózi jańalaw, beyimlesiw hám turaqlı rawajlanıw qábiletine iye boladı.
Juwmaqlap aytqanda, xaos hám sinergetika ádillik sistemasına sociallıq processlerdi tereńirek tallaw, ózgerislerge tez beyimlesiw, reformalardı úylesimli hám nátiyjeli ámelge asırıw imkaniyatın beredi. Bul qatnaslar ádillik sistemasınıń zamanagóy talaplarǵa juwap beriwinde, turaqlılıq hám huqıqıy tártipti bekkemlewde áhmiyetli ilimiy tiykar bolıp esaplanadı.
Taqıyatas rayonı Ádillik bólimi YuXKO bas yuriskonsultı Pirnazarova Shaxnoza Binazar qızı