Янгиликлар
05
Gender teńligi haqqında
Gender teńligi haqqında
Ózbekstan Respublikası Konstitutsiyasınıń 1-statyasında Ózbekstan- basqarıwdıń respublika formasına iye bolǵan suveren, demokratiyalıq, huquqiy, sociallıq hám dúnyalıq mámleket ekenligi kórsetip ótilgen bolıp bunda demokratiya túsinigi úlken ahmiyetke iye bolıp esaplanadı.Sebebi demokratiya bul xaliq hakimiyatına tiykarlanǵan bolıp mámleket basqarıwında puqaralardıń qatnasıwı hám qararlardıń xalıq qálewine súyenip qabıl etiliwi óz sáwlesin tapqan. Puqaralıq jámiyette jamiyettiń tiykarı rawajlanıwı ushın teń huquqlılıq tiykarlarına itibardı qaratıw kerek.Bunda er adamlar hám hayallar jámiyette ózlerin erkın,bir-birleriniń teń huquqlıliǵın tán alǵan halda jasawı ham bir-birleriniń huquqlarin húrmet etiwi tiyis.
Bul tiykar Ózbekistan Respublikası Konstitutsiyasınıń 58-statyasında óz sáwleleniwin tapqan bolıp bunda “Hayal-qızlar hám erkekler teń huqıqlı.Mámleket hayal-qızlar hám er adamlarǵa jámiyetlik hám mámleketlik jumıslardı basqarıwda, sonday-aq jámiyetlik hám mámleketlik turmıstıń basqa da tarawlarında teń huqıq hám imkaniyatlardı támiyinleydi” dep atap kórsetken.
Gender teńlik ózi ne? Bul erkekler hám hayal-qızlardıń teńligi - insannıń tiykarǵı huqıqlarınan biri bolıp esaplanadı.Sonday-aq, gender teńlik, ekonomikalıq hám sociallıq rawajlanıwdıń da tiykarı bolıp esaplanadı.Milliy nızamshılıǵımızǵa “gender” túsinigi 2019-jıl 3-sentyabrdegi Ózbekstan Respublikasınıń “Hayal-qızlar hám er adamlar ushın teń huqıq hám imkaniyatlar kepillikleri haqqında”ǵı nızamı menen kirgizilgen bolıp,gender-hayal-qızlar hám er adamlar arasındaǵı qatnasıqlardıń jámiyetlik turmıs hám jumıstıń barlıq tarawlarında, sonıń ishinde, siyasat, ekonomika, huqıq, ideologiya hám mádeniyat, bilimlendiriw jáne ilim tarawlarında kórinetuǵın sociallıq kórınis bolıp esaplanadı.
Bul nızamnıń 1-statyasında, usı Nızamnıń maqseti hayal-qızlar hám er adamlar ushın teń huqıq hám imkaniyatlardı támiyinlew tarawındaǵı qatnasıqlardı tártipke salıwdan ibarat ekenligi atap ótilgen bolıp, nızamda mámleketlik uyımlardaǵı wákillikli shaxstıń hayal-qızlar hám er adamlar ushın teń huqıq hám imkaniyatlardı támiyinlew tarawındaǵı wákillikleri, mámleketlik xızmet tarawında hayal-qızlar hám er adamlar ushın teń huqıq hám imkaniyatlar kepillikleri, mámleketlik xızmettegi lawazımlardı iyelew ushın tańlawlarda hayal-qızlar hám er adamlardıń teńdey qatnasıwı, saylaw huqıqların ámelge asırıwda hayal-qızlar hám er adamlar ushın teń huqıq hám imkaniyatlar kepillikleri, ekonomikalıq hám sociallıq tarawlarda hayal-qızlar hám er adamlar ushın teń huqıq hám imkaniyatlar kepillikleri, miynet qatnasıqlarında hayal-qızlar hám er adamlar ushın teń huqıq hám imkaniyatlar kepillikleri, shańaraqlıq qatnasıqlar hám balalar tárbiyası tarawında hayal-qızlar hám er adamlar ushın teń huqıq hám imkaniyatlar kepillikleri, úy miynetin orınlawda teń qatnasıqlar kepillikleri belgilengen.
Sonday-aq, bul nızamda eger shaxs ózin jınısı boyınsha tikkeley yamasa basqasha kemsitiwge ushıraǵan dep esaplasa, wákillikli uyımlarǵa yamasa sudqa múrájat etiw huqıqına iye ekeni, bul halatda jınısı boyınsha tikkeley yamasa basqasha tárizde kemsitiwge ushıraǵan shaxstan mámleketlik bajı óndirilmeytuǵını, hayal-qızlar hám er adamlardıń teń huqıqlılıǵı buzılǵanlıǵı haqqındaǵı islerdi sudlarda kóriw waqtında advokatlar tárepinen kórsetiletuǵın yuridikalıq xızmetlerge haqı tólew nızamshılıqta belgilengen tártipte, olardıń qálewine bola mámleket esabınan qaplanatuǵınıda názerde tutılǵan.
Baxıtbay Nuratdinov
Qońırat rayonı ádillik bólimi Yuridikalıq
xızmet kórsetiw orayi bas yuriskonsultı