Янгиликлар
16
Konstituciya hám nızam ústinligi
Hár qanday rawajlanǵan mámlekettiń huqıqıy tiykarı - bul Konstituciya hám nızam ústinligi bolıp esaplanadı. Ózbekstan Respublikasında da konstituciya hám nizam ústinligi mámlekettiń tiykargı principi esaplanadı. Bul jolda tiykarǵı hújjet sıpatında Konstituciya hám onı ámelde támiyinleytuǵın nızam ústinligi áhmietli orın ieleydi.
Ózbekstan Respublikası Konstituciyası 1992-jıl 8-dekabrde qabıl etilgen. jańa redakciyası 2023-jıl 1-maydan kúshke kirdi. Ol mámleketlik hám jámietlik turmıstıń barlıq tarawların tártipke salatuǵın tiykarǵı hújjet bolıp esaplanadı. Konstituciya joqarı yuridikalıq kúshke iye ayrıqsha tártipte qabıl etiletuģın mámlekettiń tiykarģı nızamı bolıp tabıladı. Ol xalıq tárepinen (referendum arqalı) yaki joqarı wákillik organı - Oliy Majlis (parlament) tárepinen qabıl etiledi.
Konstituciya Ózbekstan aymaǵında birdey kúshke iye. Ózbekstanda qabil etilgen nizamlar hám basqa normativ-huqiqiy hújjetler Konstituciya tiykarında hám oni orinlaw ushin qabil etiledi. Konstituciyada puqaralardıń tiykarģı huqıq hám erkinlikleri, mámleketlik hákimiyattıń shólkemlestiriliwi, oniń bóliniwi, nizam shigarıwshı, atqarıwshı hám sud hákimiyatları arasındaǵı wákillikler belgilep berilgen.
Konstituciya sonday-aq, Ózbekstan - basqarıwdıń respublika formasına iye bolgan suveren, demokratiyalıq, huqiqiy, sociallıq hám dúnyalıq mámleket ekenligin járiyalaydı. Xalıq mámleket hákimiyatınıń birden-bir deregi dep tán alınǵan, bul bolsa demokratiya principiniń kórinisi bolıp tabıladı.
Elimizde nızam ústinligin támiyinlewdiń zárúr normativlik-huqıqıy hám shólkemlestiriwshilik institucionallıq tiykarları qáliplestirilgen.
Ózbekstan Respublikası Konstituciyasının III babı "Konstituciya hám nizamnıń ústinligi" dep atalıp, bul bap Konstituciyamızdıń Tiykargı principler bóliminde jaylasqan. Konstituciyanıń usı baptaǵı hám basqa da normalarında bekkemlengen qaǵıydalardı tallaw tómendegi pikirlerdi keltirip shıǵaradı: birinshiden, Ózbekstan Respublikasında Ózbekstan Respublikasınıń Konstituciyası hám nızamlarınıń ústinligi sózsiz tán alınadı. Ekinshiden, mámleket, oniń organları, lawazımlı shaxslar, jámiyetlik birlespeler, puqaralar Konstituciya hám nizamlarga muwapıq hareket etedi. Úshinshiden, birde-bir nızam yamasa basqa da normativlik-huqıqıy hújjet Konstituciya normaları hám qaǵıydalarına qayshı keliwi múmkin emes.
Ádillik ministrligi haqqındaǵı rejeniń 7-bántinde nızam ústinligin támiyinlewge qaratılǵan jámietlik hám mámleketlik qurılıs tarawında norma dóretiwshiligi hám huqıqtı qollanıw ámeliyatı tarawında birden-bir mámleketlik siyasattı izbe-iz ámelge asırıw ministrliktiń tiykarǵı wazıypaları hám jumıs baǵdarlarınan biri sıpatında belgilep berilgen.
Nızam ústinligin támiyinlew menen baylanıslı wazıypalar 2017-jıl 7-fevraldaǵı Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń Pármanı menen tastıyıqlanǵan 2017-2021-jıllarda Ózbekstan Respublikasın rawajlandırıwdıń bes tiykarǵı baǵdarı boyınsha Háreketler strategiyasında áhmietli máselelerden biri sıpatında kórsetilgen.
Nızam ústin bolǵan mámlekette erkinlik, ádillik, teńlik kepillenedi, hákimiyattıń shaxsqa tásiri sheklenedi, insan huqıqları qorǵaladı, múlk huqıqına ámel etiledi, ádil sudlaw ǵárezsiz bolıp, nátiyjeli ámelge asırıladı.
Eger jámiette nızam ústinligi támiyinlenbese, adamlarda tek ǵana búgingi emes, al erteńgi kúnine de isenim joǵaladı, ádillik, teńlik, erkinlikke ámel etilmeydi.
Juwmaqlap aytqanda, Ózbekstanda Konstituciya hám nızam ústinligi ádil jámiet qurıwdıń tiykarı bolıp esaplanadı. Huqıqıy hám ádil mámleket qurıw jolında alıp barılıp atırǵan reformalar, nızamlardıń turmısqa izbe-iz engiziliwi, sud sistemasınıń ǵárezsizligi támiyinleniwi - bulardıń barlıǵı turaqlılıq, ádillik hám rawajlanıwǵa xızmet etedi.
Qaraόzek rayonı ádillik bólimi
Yuridikalıq xızmet kόrsetiw orayı baslıǵı D.Amaniyazov